Niyazî-i Mısrî - Tevhid (peydâ redifli)

1. Zihî kenz-i hafî k'andan gelür her var olur peydâ
    Gehî zulmet zuhûr ider gehî envar olur peydâ

2. Zihî deryâ-yı vahdet kim kesilmez her giz emvâcı
    Bu kesret âlemi andan doğup nâçâr olur peydâ

3. Ne sihr-i bü'l-acebdür kim bu yüzden görinür ağyâr
    O yüzden gayrı yok tenhâ gelür dildâr olur peydâ

4. O yüzden görülen ağyâr döner şem'-i cemâlinden
    Felekler de görüp anı döner edvâr olur peydâ

5. Taşınur günde yüz bin cân adem iklimine her dem
    Gelür yüz bin dahi andan bulur a'mâr olur peydâ

6. Dışın içe hayâlâtı içün dışa zuhûrâtı
    Birinden ol birine tuhfeler her bâr olur peydâ

7. O devr ile gelüpdür enbiyâ mürsel mürâtibce
    Gehi mü'min zuhûr ider gehi küffâr olur peydâ

8. Tecellî eyledikçe ol sarây-ı sırr-ı ahfâda
    Bu sûret âlemi içre satû bâzâr olur peydâ

9. Anun zâtına gâyet sun'una her giz nihâyet yok
    Anunçün her bir isminden gelür bir kâr olur peydâ

10.Tecellî eyler ol dâim celâl ü geh cemâlinden
     Birinün hâsılı cennet birinden nâr olur peydâ

11.Cemâli zâhir olsa tiz celâli yakalar anı
     Görürsün, bir gül açılsa yanında hâr olur peydâ

12.Bu sırdandur ki bir kâmil zuhûr itse bu âlemde
     Kimi ikrâr ider anı kime inkâr olur peydâ

13.Velî ârif celâl içre cemâlini görür dâim
     Bu hâristânun içinde ana gülzâr olur peydâ

14.Ne sırdur ki iki kimse nazar eyler bu ekvâna
     Biri ancak görür dârı bire deyyâr olur peydâ

15.İçi ummân-ı vahdetdür yüzü sahrâ-yı kesretdür
     Yüzün gören görür ağyâr içinde yâr olur peydâ

16.Alan lezzâtı birlükden halâs olur ikilükden
     Niyazi kanda baksa ol heman dîdâr olur peydâ

mefâîlün  mefâîlün  mefâîlün  mefâîlün


Açıklaması:

1. O (Allah), ne güzel bir "gizli hazine"dir ki, her var olan şey O'ndan meydana gelir. Bazen karanlık, bazen nurlar meydana gelir.

2. Ne güzel vahdet denizidir ki dalgaları asla kesilmez. Bu çokluk alemi o vahdet denizinden mecburen ortaya çıkar.

3. Ne şaşılacak şeydir ki bu yüzden (Allah'ın bir oluşu sebebiyle) Allah'tan gayri şeyler zuhura gelir. Yine aynı sebepten Allah'tan gayrı olanlar yoktur. Yalnızca sevgili (Allah'ın cemal tecellileri) ortaya çıkar.

4. Aynı sebepten (bu) görülmekte olan ağyar (Allah'ın dışındaki varlıklar) (O'nun) Cemâl (güzelliği) mumu etrafında döner. Felekler de bunu görüp dönmeye başlar. (Böylece) devirler meydana gelir.

5. Günde her an yüz bin canlı yokluk ülkesine taşınır. Yokluk ülkesinden de yüz binlerce canlı (bu âleme) gelirler ve hayat bulurlar.

6. Dışın (Allah'ın "Zâhir" isminin) içe (Allah'ın "Bâtın" ismine) görüntüleri, için ise dışa zuhurları vardır. Birinden diğerine her an hediyeler gelip gitmektedir.

7. Bu devir ile (geliş-gidişle) nebîler ve resuller mertebelerine göre gönderilmektedir. Bazen mü'minler zuhur eder, bazen kâfirler ortaya çıkar.

8. (Allahü Teala) en gizli sarayında tecellî eylediği vakit bu suret aleminde (evrende) bir alış veriş meydana gelir.

9. O'nun (Yüce Allah'ın) zâtına bir son, yaratmasına bir son yoktur. Onun için her bir isminden (Esma-ül Hüsna'sının her birinden) bir iş (ve yaratış) meydana gelir.

10. O (Allah) her daim Celâl isminden veya Cemal isminden tecellî eyler. Birinin neticesi cennettir. Birinden ise cehennem ortaya çıkar.

11. Allah'ın Cemâl'i zuhur edecek olsa hemen Celâl'i onu yakalar (orada tecellî eder). Bir gül açılsa görürsün ki hemen yanında bir diken meydana gelir.

12. İşte bu sırdan dolayı (Cemal ve Celal isimlerinin aynı anda zuhur etmesinden dolayı) bu dünyada bir kâmil (peygamber veya insan-ı kamil) ortaya çıksa, kimisi ona iman eder, kimisi de inkar eder.

13. Fakat ârif olan (Allah'ı hakkıyla bilen ve tanıyan kimse) daima Celâl (tecellileri) içinde Cemâl'i görür. (Böylece) bu dikenliğin içinde ona (ârif olana) bir gül bahçesi ortaya çıkar.

14. Ne hikmettir ki iki kimse bu kainata bakar. Biri ancak evi (yaratılmış varlıkları) görür, diğerine ise ev sahibi görünür.

15. İçi (Bâtın'ı) birlik denizidir. Yüzü çokluk çölüdür. Yüzünü (varlıkların sadece dışına dikkat eden) gören sadece yaratılmışları (Allah'tan gayrı şeyleri) görür. Bâtın'da ise sevgili (Allahü Teala) ortaya çıkar, müşahade edilir.

16. Birliğin lezzetlerini alan kimse ikilikten (her çeşit şirkten, küfürden) kurtulur. NİYAZÎ nereye baksa orada (Allah'ın) yüzü müşahade edilir.
© Telif Hakkı
Sitedeki dökümanlar yazılı izin olmadan kitap olarak bastırılamaz, herhangi bir internet sitesinde yayınlanamaz, paylaşılamaz. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır. Hüseyin Araslı'ya ait yayınlar 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununca telif hakkına tabidir. Öğretmen arkadaşlar, sadece kendi okullarında derslerine girdikleri öğrencileri için fotokopi yoluyla çoğaltıp dağıtabilirler.