Cümlede Anlam İlişkileri

Eş Anlamlı Cümleler: Çoğunlukla eş anlamlı kelimelerle oluşturulmuş farklı cümlelerin aynı anlamı karşılamasıyla meydana gelen cümlelerdir.

» Daha önce de bu olayla karşılaşmıştım. → Vaktiyle böyle bir şey benim de başımdan geçmişti.

» Konuyu genel hatlarıyla ele aldık. → Konuyu ayrıntılarına girmeden işledik.

» Eğitimin amacı kaliteli insanlar yetiştirmektir. → Eğitimde maksat nitelikli insanlar elde etmektir.

Yukarıdaki ilk cümleler, karşılarındaki cümlelerle eş anlamlıdır.


Yakın anlamlı Cümleler: Birebir aynı anlamı karşılamasa da aynı bakış açısı ve benzer yaklaşımla ortaya konmuş cümlelerdir.  www.huseyinarasli.com

» Öğretimin yanında eğitim ihmal edilmemelidir. → Eğitimsiz bir öğretim yarardan çok zarar getirir.

» Klasik eserleri okumaya en çok kendi yazdıklarımı tekrar ettiğim zamanlarda ihtiyaç duyarım. → Çağını aşmış eserleri okumak, yaratıcılığı besleyen bir etkinliktir.

» Ben sadece gül alıp gül satan bir yazar olmadım. → Bir eserde hem güzellikler hem de aksaklıklar dile getirilmelidir.

Yukarıdaki ilk cümleler, karşılarındaki cümlelerle yakın anlamlıdır.


Karşıt Anlamlı Cümleler: Aralarında anlam bakımından zıtlıklar bulunan, ifade ettikleri düşünce yönünden birbiriyle bağdaşmayan cümlelerdir. Bu tür cümlelerde, sözcüklerde olduğu gibi birebir zıtlık değil aynı konuya farklı yaklaşımlar aranmalıdır.

» Herkes her alanda başarılı olamayabilir. → Çok çalışırsan başaramayacağın şey yoktur.

» Romanda anlatılan ne kadar çekici olursa olsun onu değerli kılan anlatımıdır. → Romanın önemini artıran dil değil konudur.

Yukarıdaki ilk cümleler, karşılarındaki cümlelerle karşıt anlamlıdır. Bu cümleler, ifade ettikleri düşünce bakımından birbirleriyle çelişmektedir.


Sebep-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi nedenle yapıldığını ve sonucunu belirten cümlelerdir. Bu tür cümlelerde önce sebep gerçekleşir, sonra sonuç ortaya çıkar. Eyleme "hangi sebeple" sorusu sorularak bulunur.

Yoğun kar yağışından dolayı
yollar kapandı.
sebep
sonuç

Sınavdan düşük puan alınca
çok üzüldü.
sebep
sonuç


Amaç-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını ve sonucunu belirten cümlelerdir. Eyleme "hangi amaçla" sorusu sorularak bulunur.

Sağlıklı ve zinde olmak için
spor yaptı.
amaç
sonuç

Seni göreyim diye
çok bekledim.
amaç
sonuç


SEBEP VE AMAÇ ARASINDAKİ FARK:

1. Sebep-sonuç cümlelerinde önce sebep, sonra sonuç oluşur. Amaç-sonuç cümlelerinde ise amaçlanan şey, iş yapıldıktan sonra olacaktır.

» Araba kirlendiği için onu yıkadım. → Bu cümlede önce sebep meydana gelmiş, yani araba kirlenmiş, sonuç olarak araba yıkanmıştır. (Hangi sebeple arabayı yıkadın?)

» Araba temiz olsun diye onu yıkadım. → Bu cümlede amaçlanan şey (arabanın temiz olması), iş yapıldıktan (araba yıkandıktan) sonra gerçekleşecektir. (Hangi amaçla arabayı yıkadın?)

2. Amaç-sonuç cümlelerinde yükleme "hangi amaçla" sorusu sorulur. www.huseyinarasli.com


Koşul(şart)-Sonuç Cümleleri: Temel yargının gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğu cümlelerdir.

Dürüst olursan
kızmayacağım.
koşul
sonuç

Sınavı kazanırsan
o hediyeyi alacağım.
koşul
sonuç


Karşılaştırma Cümleleri: Birden çok olay, kavram, durum veya kişinin benzer ya da farklı yönlerinin ifade edildiği cümlelerdir.

» Alperen de senin gibi başarılı ve çalışkan bir öğrenci.

» Serdar da kardeşi kadar yetenekli bir sporcu.

» Bu ev diğerine göre daha büyük.


CÜMLEDE ANLAM ONLINE TESTLER

CÜMLEDE ANLAM DERS NOTLARI
• Anlatımına Göre Cümleler → Öznel, nesnel, doğrudan, dolaylı anlatım...
• Cümlede Anlam İlişkileri → Eş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı...
• Cümlede Anlam Özellikleri → Karşılaştırma, onaylama, uyarı, şart cümleleri...
• Cümleye Hakim Olan Duygu → Pişmanlık, özlem, beğenme, şaşırma...
• Cümle Dışı Unsur
• Cümlede Ara Söz
• Cümle Vurgusu
• Cümlede Örtülü Anlam