Çekim Ekleri

İYELİK EKLERİ: İsim veya isim soylu sözcüklere gelerek, onların kime ya da neye ait olduklarını gösteren eklerdir.

benim kalemim

senin kalemin

• İyelik eklerini belirtme durumu (ismin -i hâli) eki ile karıştırmamak gerekir.

Evi güzelmiş. → Burada yer alan -i, iyelik ekidir. "Kimin evi güzelmiş?" diye sorduğumuzda "Onun evi" cevabını alırız. Dolayısıyla evin o kişiye ait olduğunu öğreniriz. Bu da "ev" sözcüğünün sonundaki -i ekinin iyelik eki olduğunu gösterir.

Evi beğendim. → Burada yer alan -i, hâl ekidir. Yükleme "neyi?" diye sorduğumuzda alınan "evi" cevabı buradaki -i ekinin belirtme hâl eki olduğunu gösterir.


• İyelik ekleriyle hâl ekleri üst üste gelebilir.

Kitabımı okudum. → "Kitap sözcüğünün sonunda yer alan eklerden koyu siyah renkli gösterilmiş olan -ım eki iyelik, kırmızı renkle gösterilmiş olan -ı eki ise hâl (belirtme durumu) ekidir.


• Kişi ekleriyle iyelik eklerini birbirine karıştırmamak gerekir. İyelik ekleri isimlere, kişi ekleri fiillere gelir.

defter-im → "defter" sözcüğü isim, "im" iyelik ekidir.

gel-di-m → "gel" sözcüğü fiil, "di" görülen geçmiş zaman eki, "m" ise kişi ekidir.



HÂL (DURUM) EKLERİ: İsmin cümledeki görevini ve durumunu gösteren eklerdir. Beş grupta incelenir.

» Yalın Hâli: İsmin herhangi bir hâl (durum) eki almamış biçimidir.

kitap, masa, kalem → Bu sözcükler yalın hâldedir.
www.huseyinarasli.com
NOT: İsmin yalın hâli, hâl ekini almamış sözcüktür. Ancak çoğul ekini, iyelik ekini veya tamlama ekini alabilir.

kitabım, masamız, kalemler → Bu sözcükler yalın hâldedir. Çünkü hâl ekleri almamışlardır. Kitap ve masa sözcükleri iyelik eki, kalem sözcüğü ise çoğul eki almıştır.


» Belirtme (-i) Hâli: İsmin "-ı, -i, -u, -ü" belirtme durumu eklerinden birini almış biçimidir.

kitabı, masayı, kalemi


» Yönelme (-e) Hâli: İsmin "-a, -e" yönelme durumu eklerinden birini almış biçimidir.

kitaba, masaya, kaleme


» Bulunma (-de) Hâli: İsmin "-da, -de, -ta, -te" bulunma durumu eklerinden birini almış biçimidir.

kitapta, masada, kalemde


» Ayrılma (-den) Hâli: İsmin "-dan, -den, -tan, -ten" ayrılma durumu eklerinden birini almış biçimidir.

kitaptan, masadan, kalemden



ÇOĞUL EKLERİ: İsimlerin sayı bakımından birden çok olduğunu belirten eklere denir. Çoğul ekleri -ler ve -lar'dır.

Sınavlar bu hafta başlıyor.

Türkçe testlerini bitirdim.

Teneffüste çocuklar çok yoruldular.

Herkes evinin önünü süpürse sokaklar tertemiz olur.

SÖZCÜKTE YAPI DERS NOTLARI
Kök - Gövde
Yapım Ekleri
İyelik Ekleri
Hâl (Durum) Ekleri
Çoğul Ekleri
Çekim Ekleri

© Telif Hakkı

Sitedeki dökümanlar yazılı izin olmadan kitap olarak bastırılamaz, herhangi bir internet sitesinde yayınlanamaz, paylaşılamaz. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır. Hüseyin Araslı'ya ait yayınlar 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununca telif hakkına tabidir. Öğretmen arkadaşlar öğrencilerine fotokopi yoluyla çoğaltıp dağıtabilirler.