Hac İle İlgili Kavramlar
İhram: İhram kelimesi sözlükte yasaklamak, haram kılmak demektir. Terim olarak ise hac veya umreye niyet eden kimsenin diğer zamanlarda yapılması helal olan bazı davranışları, bu ibadetlerin esaslarını veya bütün adabını tamamlayıncaya kadar kendisine haram kılması demektir. (MEB Dinî Terimler Sözlüğü, sayfa 161) Hac ve umre esnasında giyilen beyaz ve dikişsiz elbiseye de ihram denir. İhrama mikat sınırında girilir.
Telbiye: Hac ibadetine başlamadan önce ihrama girerken okunması gereken duaya denir. Diğer hac görevlerini yerine getirirken de okunur.
Vakfe: Kurban Bayramı arifesinde öğle vaktinden sonra bir süre Arafat Tepesi’nde bulunmak suretiyle yapılan ibadettir. Vakfe haccın farzlarındandır.
Tavaf: Tavaf kelimesinin sözlük anlamı bir şeyin çevresini dolaşmak, dönmek demektir. Terim olarak tavaf, Kâbe'nin güneydoğu köşesinde yer alan Hacerülesvet taşının hizasından başlayarak Kâbe'nin etrafında yedi defa dönmek şeklinde yapılan ibadete denir. Tavaf haccın farzlarındandır. Tavaf ibadetindeki her bir dönüşe şavt denir.
Hacerülesvet: Kelime anlamı olarak "siyah taş" demektir. Hacerülesvet; tavafın başlangıç yerini göstermek üzere Kâbe'nin güneydoğu köşesinde bulunan, yerden 1,5 metre yüksekliğinde, oval biçiminde, hafif kırmızı ve sarı damarcıkları bulunan, 30 cm çapında, oldukça parlak ve siyah taşın adıdır.
www.huseyinarasli.com
Say: Mekke'de yer alan Safa ve Merve Tepeleri arasında yedi kez hızlı adımlarla gidip gelmek şeklinde yapılan ibadettir. Sa'y ibadetine Safa Tepesi’nden başlanır, Safa'dan Merve'ye dört, Merve'den Safa'ya üç defa gidilir.
Hac İle İlgili Mekânlar
Kâbe: Yeryüzünde Allah’a ibadet için yapılan ilk mabettir. Mekke şehrindeki Mescid-i Haram denilen ibadethanenin ortasında yer alır. Kâbe’ye Allah’ın evi anlamında "Beytullah" da denilir.
Safa ve Merve: Kâbe’nin güneydoğusunda bulunan iki tepedir. Bu tepeler Mescid-i Haram sınırları içinde yer alır. Birbirlerine uzaklıkları yaklaşık üç yüz elli metredir.
Arafat: Mekke’nin doğusunda yer alan bir bölgenin adıdır. Burada hacı adayları vakfe ibadetini yerine getirirler.
Müzdelife: Arafat ile Mina arasında kalan bölgenin adıdır. Arafat vakfesinden sonra Müzdelife’ye giden hacılar, burada bir süre beklerler ve dua ederler. Burada akşam ve yatsı namazları birleştirilir ve bayram sabahına kadar Müzdelife vakfesi yapılır.
Mina: Arafat’a giden yol üzerinde yer alan bölgenin adıdır. Bayramın birinci günü Mina'da şeytan taşlanır, ardından kurban kesilir. Ayrıca Kurban Bayramı’nın diğer günlerinde de Mina’da şeytan taşlama işi gerçekleştirilir.
Mescid-i Haram: Kâbe'nin çevresi revaklarla daire şeklinde çevrilmiştir. Bu alana Mescid-i Haram denir. Zemzem suyu da bu mescidin içinde yer alır.
Haccın Yapılışı
www.huseyinarasli.com
• Mikat sınırında yıkanılır, gusül abdesti alınır ve ihrama girilir.
• Mekke’ye gelinir, Hacerülesved'den başlayarak tavaf (kudüm tavafı) yapılır.
• Kurban Bayramı arefesinde öğleden sonra Arafat'ta vakfe yapılır. Öğle ve ikindi namazları birleştirilerek öğle vaktinde Arafat’ta cemaatle kılınır.
• Aynı gün güneş batınca Müzdelife'ye gidilir. Burada akşam ve yatsı namazları birleştirilir ve yatsı vaktinde cemaatle kılınır. Bayram sabahına kadar Müzdelife vakfesi yapılır. Ayrıca burada şeytan taşlamada kullanılmak için taş toplanır.
• Bayramın birinci günü Mina'da şeytan taşlanır, ardından kurban kesilir.
• Sonra tıraş olunarak ihramdan çıkılır.
• Daha sonra farz olan ziyaret tavafı yapılır.
• Safa ve Merve Tepeleri arasında say yapılır.
• Mekke'den ayrılmadan önce son kez Kâbe tavaf edilir. Buna "veda tavafı" denir.
Haccın farzları: İhram, tavaf, vakfe
Hac İbadetindeki Uygulamaların Hikmetleri ve Anlamları
İhram: İnsanlar arasındaki makam, mevki, ünvan gibi farklılıkları ortadan kaldırır, herkesi eşit konuma getirir. İnsanların duygu ve düşüncelerini kontrol edilerek sabırlı olmalarını, gösterişten kaçınarak mütevazı olmalarını sağlar. İhram yasakları insanlara sabretme alışkanlığı kazandırır, iradeyi güçlendirir.
Tavaf: Allah'a olan bağlılığımızın bir göstergesidir. Ayrıca Müslümanlar arasında evrensel bağ kurmayı sağlayan dostluk değerini güçlendirir.
Vakfe: Mahşerde Allah'ın huzurunda bekleyişi simgeler. İnsanların istikrarlı davranarak sabır göstermelerini sağlar.
Say: Hz. İbrahim Peygamberin eşi olan Hacer annemizin, oğlu İsmail (as) için ortaya koyduğu gayretin yeniden yaşatılmasıdır. O çölde ümidini yitirmemiş, su aramak için çok çaba sarf etmiştir. Dolayısıyla say ibadeti olumlu bakış açısına sahip olarak sabretmenin ve kararlı olmanın bir ifadesidir.
Şeytan taşlama: Şeytan taşlama; iyi bir insan olmak için çaba sarf etmek, iyiliğin önündeki engelleri kaldırmak için mücadele etmek, hile, vesvese gibi kötü duygulardan uzak durmak için çalışmak, sorumluluk üstlenmek anlamındadır.