Rubai

Rüba'î: Asıl anlamı "dörtlü", "dört harfli" demek olan rüba'î, dört mısradan oluşan bir nazım şeklidir. Beyitleri   "a a  b a"  şeklinde kafiye dizilişine sahiptir. Bu nazım şekli İran edebiyatında doğmuş, buradan Türk edebiyatına geçmiştir. Rüba'î dört mısradan ibaret olduğu için şair bu kısa şiirde düşüncesini az sözle ifade edip bitirmek zorundadır. Rüba'îlerin konusu genellikle aşk, tasavvuf, şairin dünya görüşü, felsefî düşünceleridir. Rüba'îler genellikle mahlas kullanılmayan şiirlerdir. Bu nazım biçiminin en büyük şairi İran edebiyatından "Ömer Hayyam" (öl. 1123)'dır. Türk edebiyatında ise Mevlana, Nabî, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı ve Arif Nihat Asya önemli rüba'î şairleridir. Dört mısraı birbiriyle kafiyeli olan rübailere "rubâ-i musarra" veya "terane" denir. Rüba'înin 24'e kadar ulaşan vezin sayısı vardır. Bunlardan mef'ûlü ile başlayan 12 vezin kalıbına "ahreb", mef'ûlün ile başlayan 12 vezin kalıbına da "ahrem" denir.


Örnek: Yahya Kemal'in Ömer Hayyam'dan Türkçe'ye manzum tercüme ettiği bir rüba'î

Ruh anlasa hakkıyle nedir sırr-ı hayât
Anlardı nedir varsa hafâyâ-yı memât (hafâyâ-yı memât: ölümün sırları)
Aklınla bugün bilmediğin mânâyı
Kabrinde mi idrak edeceksin heyhât


Rüba'î ile Tuyuğ arasındaki fark: Rüba'î "ahreb" ve "ahrem""denilen ve sadece rüba'îye özgü olan nazım şekilleriyle yazılır. Tuyuğ ise genellikle fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün vezniyle yazılır.

© Telif Hakkı
Sitedeki dökümanlar Hüseyin Araslı'nın yazılı izni olmadan kitap olarak bastırılamaz, herhangi bir internet sitesinde yayımlanamaz, paylaşılamaz. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır. Hüseyin Araslı'ya ait yayınlar 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununca telif hakkına tabidir.