• Sözlükte yaklaşmak, yakınlaşmak anlamlarına gelen kurban, dinî terim olarak Allah’a yaklaşmak ve O’nun rızasını kazanmak amacıyla belirli bir zamanda (zilhicce ayında) uygun özellikleri taşıyan bir hayvanı kesmek demektir. Kurban kesmek vacip bir ibadet olup hicretin ikinci yılında emredilmiştir.
Kurban, Allah'a teslimiyetin ve itaatin göstergesidir. Allah'a olan sevgi ve bağlılığın en somut ifadesidir. Kurban kesmek kişiyi Allah'a (cc) yaklaştırır. Ona sevap kazandırır. Bu ibadeti yerine getiren Müslüman, Allah'ın emrine uymanın ve yoksulları sevindirmenin manevi huzurunu yaşar.
• Kurban etinin bir kısmının ihtiyaç sahipleri, akraba ve komşularla paylaşılması esastır. Bu durum toplumda birlik, beraberlik ve kardeşlik duygularının güçlenmesine büyük katkı sağlar. Zengin ile fakir arasındaki bağları kuvvetlendirir.
• Kurban, hicri aylardan zilhicce ayı içerisinde yer alan Kurban Bayramı’nın 1, 2 ve 3. günlerinde kesilir.
• Kurban kesmek Müslüman, akıllı, ergenlik çağına girmiş, özgür, yolcu olmayan, mukim olan (kendi memleketinden ayrı bir yerde misafir olarak bulunmayan) ve zekât verebilecek seviyede zengin olan (nisap miktarı mala sahip olan) Müslümanlara vaciptir.
www.huseyinarasli.com
Kurban İbadetinin Tarihçesi: Peygamber Efendimiz (sav) kurban ibadetini Hz. İbrahim’in (as) sünneti olarak nitelemiştir. Çünkü Hz. İbrahim (as), oğlu İsmail’i (as) kurban etmekle imtihan edilmiştir. Hz. İbrahim (as) bir gece rüyasında kendisinden oğlunu kurban etmesi istenince Mekke’ye doğru yola çıktı. Annesiyle birlikte Mekke’de yaşayan oğlu İsmail (as) ile görüştü ve gördüğü rüyayı ona anlattı. “Çocuk, babasıyla beraber iş güç tutacak yaşa gelince babası ona dedi ki: Yavrucuğum! Rüyamda seni kurban ettiğimi gördüm. Düşün bakalım sen bu işe ne diyeceksin? Dedi ki: Babacığım! Sana buyurulanı yap. İnşallah beni sabredenlerden biri olarak bulacaksın.” (Saffat suresi, 102. ayet) Kur’an-ı Kerim’de belirtildiği üzere “Bu, kesinlikle apaçık bir imtihandı.” (Saffat suresi, 106. ayet). Baba ve oğul tereddüt göstermeden Allah’ın (cc) emrine itaat ettiler. Yüce Allah onların bu teslimiyetlerini mükâfatlandırdı. Hz. İbrahim (as) tam kendisine emredileni gerçekleştireceği sırada Yüce Allah ona, oğluna bedel olarak bir kurbanlık gönderdi. Hz. İbrahim (as) gönderilen bu hayvanı kurban etti.
Kurbanlık hayvanlar
Koyun - Keçi: Bir kişi adına kurban edilir. En az bir yaşını doldurmuş olmalıdır.
Sığır - Manda: 1-7 kişi arasında ortaklaşa kurban edilir. En az iki yaşını doldurmuş olmalıdır.
Deve: 1-7 kişi arasında ortaklaşa kurban edilir. En az beş yaşını doldurmuş olmalıdır.
NOT: Küçükbaş hayvanların (koyun, keçi) kurban olarak kesilebilmesi için en az bir yaşını doldurmuş olmaları gerekir. Ancak altı ayını doldurduğu hâlde bir yaşındaymış gibi büyük görünüyorsa kurban edilebilir.
Kurban Keserken Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar: Kurban kesecek kişinin öncelikle bu konuda bilgili olması gerekir. Eğer kendisi kesemiyorsa kesim işini iyi bilen birisini yerine vekil tayin eder. Kesmeye götürülürken hayvana iyi davranılmalı, eziyet edilmemelidir. Kurbanlık hayvan kıbleye doğru yatırılır, “Bismillahi Allahü ekber” denilerek kesilir. Bu ibadet yapılırken temizlik kurallarına uyulmalıdır. Ayrıca kurban edilecek hayvanın sağlıklı ve organlarının tam olması gerekir.
Kurban Etinin Paylaştırılması: Kurban etini üçe ayırmak sünnettir. Bir bölümü yoksullara sadaka olarak verilir. Bir bölümü misafir ve akrabaya ikram edilir. Bir bölümü de ev halkı için ayrılır. İsteyen kişi kurban etinin tamamını bağışlayabilir. Eğer kesen kişi ihtiyaç sahibi ise tamamını ev halkına da ayırabilir.
www.huseyinarasli.com
Kurban Niçin Kesilir: Kurban; Allah’ın (cc) emrini yerine getirmek, O’na olan kulluk borcumuzu ödemek, O’nun rızasını kazanmak ve O’na yakın olmak amaçlarıyla kesilir. Ayrıca kurban kesmek ve kesilen kurbanın etinden ihtiyaç sahiplerine vermek suretiyle kurban kesemeyenlere yardım edilmiş olunur. Kurban kesmenin temel amacı et ihtiyacını gidermek değil, Allah’ın (cc) rızasına ulaşmaktır. “Onların ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşmaz. Fakat sizin takvanız (Allah’ın emirlerine olan bağlılığınız) O’na ulaşır.” (Hac suresi, 37. ayet)
Alevi-Bektaşiler Kurban Bayramı başta olmak üzere yılın belli mevsimlerinde çeşitli nedenlerle kurban keserler.
• Adak kurbanı
• Ziyaret yerlerine giderken kestikleri ziyaret kurbanı
• Muharrem ayında kesilen şükür kurbanı
• Hakk’a yürüyen (vefat eden) kişinin affı için kestikleri dâr kurbanı
• Yol kardeşliği (musahiplik) sözü verilirken musahiplik kurbanı bunlardan bazılarıdır.
Kurbanların etini ihtiyaç sahiplerine, akraba ve komşulara dağıtırlar. Cemlerde kesilen kurbanların etleri dualandıktan sonra “rıza lokması” olarak dağıtılır. Kurban kesilirken aşağıda yer alan kurban tığlama (kesme) duası yapılır.