Bağlaç

Bağlaç: Cümleleri veya aynı görevdeki sözcükleri birbirine bağlayarak aralarında anlam ilgisi kuran sözcüklere denir.


Bağlaçların Özellikleri:

» Bağlaçlar tek başına anlamı olmayan fakat cümlede bir görevi olan sözcüklerdir.

» Cümleden çıkarıldıklarında cümlenin anlamında bozulma olmaz fakat daralma olabilir.

» Bağlaçlar kendinden önceki ve sonraki sözcüklerden ayrı yazılırlar.

» Bağlaçların yerine uygun olan bir noktalama işareti konulabilir.
www.huseyinarasli.com


Başlıca Bağlaçlar ve Kullanım Biçimleri:


"Ve" Bağlacı: Cümleleri ve aynı görevdeki sözcükleri birbirine bağlar.

Markete gideceğim. → cümle

Ekmek alacağım. → cümle

Bu iki ayrı cümleyi "ve" bağlacıyla birbirine bağlayabilir ve tek cümle haline getirebiliriz.

Markete gideceğim ve ekmek alacağım.

"Ve" bağlacı aynı görevdeki sözcükleri de bağlayabilir. → Serdar ve Burak oyun oynuyor.


"İle" Bağlacı: Aynı görevdeki sözcükleri birbirine bağlar.

Yusuf ile Emre top oynuyor.

Not: Biri bağlaç diğeri edat olan iki çeşit "ile" vardır. Bir cümlede "ile" yerine "ve" getirebiliyorsak "ile" bu cümlede bağlaç görevindedir, getiremiyorsak edattır.

Pazardan sebze ile meyve aldım. → "İle" burada bağlaçtır. Çünkü "ile" yerine "ve" getirdiğimizde anlam bozulmaz. "Pazardan sebze ve meyve aldım."

İstanbul'a tren ile gittim. → "İle" burada edattır. Çünkü yerine "ve" bağlacı getirilemez. Yani "İstanbul'a tren ve gittim" olmaz.


"De" Bağlacı: Kendinden önceki kelimenin son sesine göre de veya da şeklinde yazılabilir. "De" bağlacı kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.

Bu filmi ben de izledim.

Geldin de bize niye uğramadın?

Not: Türkçede biri bağlaç biri hal eki olan iki çeşit "de" vardır. "De"yi cümleden çıkardığımızda cümlenin anlamı bozulursa ektir ve kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır; bozulmazsa bağlaçtır, ayrı yazılır. www.huseyinarasli.com

Okulda tören yaptık. → ek

Alperen de gelecekmiş. → bağlaç


"Ama", "Fakat" Bağlacı:

Çok çalıştı ama başaramadı.

Yorulduk fakat buna değdi.

Dışarı çıkabilirsin ama eve erken gel.


"Ancak", "Yalnız" Bağlacı: "Yalnız" sözcüğü "ama, fakat" anlamında kullanılıyorsa bağlaçtır.

Oyun oynayabilirsin yalnız yemekten sonra. → Oyun oynayabilirsin ama yemekten sonra. (bağlaç)

Bugün evde yalnız kaldım. → (bağlaç değil)

Seni anlıyorum ancak yapabileceğim bir şey yok.


"Ki" Bağlacı: Cümleye neden-sonuç, açıklama, pekiştirme, şart, şaşma anlam ilgilerini katar.

Duydum ki unutmuşsun.

Çok yorulmuş olmalı ki hemen uyumuş.


"Ne..........ne" Bağlacı: Cümleye olumsuzluk anlamı katar.

Ne aradı ne sordu. → "Ne....ne" bağlacı çıkarılırsa bu cümle aslında olumludur. Ancak bağlaç eklendikten sonra anlam olumsuz olmuş ve "Aramadı, sormadı." anlamı kazanmıştır.

Ne yattı ne uyudu.

Ne giderim ne görürüm.


"Hem..........hem" Bağlacı: Karşılaştırılan iki unsurun hepsi anlamını vermektedir.

Hem kaleci hem oyuncuymuş.

Hem ucuz hem kaliteli.

Hem çalışkan hem ahlaklı.


"Ya..........ya" Bağlacı: Karşılaştırılan unsurlardan birini ifade etmek için kullanılır.

Ya bilgisayarı ya tableti al.

Ya ara ya mesaj gönder.