Fiillerde Olumsuzluk ve Soru

Olumlu Fiiller: Yüklemin bildirdiği eylemin gerçekleştiğini veya gerçekleşebileceğini belirten ifadeler olumludur.

Spor yapmayı severim. → Bu cümlede "sevmek" eyleminin gerçekleştiği anlamı vardır. "Severim" fiili olumludur.
www.huseyinarasli.com

Olumsuz fiiller: Fiil köküne -me/-ma çekim eki getirilerek anlam olumsuza dönüştürülür. Diğer çekim ekleri olumsuzluk ekinden sonra kullanılır.

Spor yapmayı sevmem. → Bu cümlede "sevmek" fiili -me olumsuzluk ekini almış ve fiilin anlamı olumsuza dönüşmüştür.

Kötü düşünmemeye çalış. → Bu cümlede "düşünmemeye" sözcüğündeki 1. -me olumsuzluk eki, 2. -me ise isim fiil ekidir. Olumsuzluk eki, isim fiil ekinden önce gelir.

NOT: Olumsuzluk eki -me/-ma ünlü uyumuna uyar.

Bak-ma-dım

Gel-mi-yor

Gül-mü-yor

NOT: Geniş zamanın II. ve III. kişinin olumsuzu -mez/-maz ekiyle yapılır.

II. kişi: gelirsin → gel-mez-sin

III. kişi: gelirler → gel-mez-ler


Fiillerde Soru: Fiil çekiminde soru anlamı -mi/-mı/-mü/-mu soru eki getirilerek sağlanır. -mi/-mı/-mü/-mu soru eki kendinden önceki sözcükle birleşmez ancak kendinden sonra gelen eklerle birleşir.

Sinemaya gidecek mi?

Sinemaya gidecek miyiz?


Fiillerde Olumsuz Soru: Fiil köküne -me/-ma çekim eki getirilerek anlam olumsuza dönüştürülür. Bu olumsuz fiile -mi soru eki getirilince olumsuz soru oluşturulur.

Erkenden yatmayı sevmez mi?



Örnek:

• Bu sıralar çok çalışıyorsun.
Bu cümledeki fiilin “olumsuz, soru biçimi” aşağıdakilerden hangisidir?
A) çalışıyor musun
B) çalışmayacak mı
C) çalışmıyor musun
D) çalışmadın mı

Cevap: C


Örnek:

• Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil geniş zamanın olumsuzuyla çekimlenmiştir?
A) Bundan sonra sana soru sormam.
B) Gözlüğüm kırıldığından etrafı net göremiyorum.
C) Leylekler baharda kuzeydeki yuvalarına göç eder.
D) O, toplantıya sizinle gitmeyecek.

Cevap: A