Fiillerde Olumsuzluk ve Soru

Olumlu Fiiller: Yüklemin bildirdiği eylemin gerçekleştiğini veya gerçekleşebileceğini belirten ifadeler olumludur.

Spor yapmayı severim. → Bu cümlede "sevmek" eyleminin gerçekleştiği anlamı vardır. "Severim" fiili olumludur.
www.huseyinarasli.com

Olumsuz fiiller: Fiil köküne -me/-ma çekim eki getirilerek anlam olumsuza dönüştürülür. Diğer çekim ekleri olumsuzluk ekinden sonra kullanılır.

Spor yapmayı sevmem. → Bu cümlede "sevmek" fiili -me olumsuzluk ekini almış ve fiilin anlamı olumsuza dönüşmüştür.

Kötü düşünmemeye çalış. → Bu cümlede "düşünmemeye" sözcüğündeki 1. -me olumsuzluk eki, 2. -me ise isim fiil ekidir. Olumsuzluk eki, isim fiil ekinden önce gelir.

NOT: Olumsuzluk eki -me/-ma ünlü uyumuna uyar.

Bak-ma-dım

Gel-mi-yor

Gül-mü-yor

NOT: Geniş zamanın II. ve III. kişinin olumsuzu -mez/-maz ekiyle yapılır.

II. kişi: gelirsin → gel-mez-sin

III. kişi: gelirler → gel-mez-ler


Fiillerde Soru: Fiil çekiminde soru anlamı -mi/-mı/-mü/-mu soru eki getirilerek sağlanır. -mi/-mı/-mü/-mu soru eki kendinden önceki sözcükle birleşmez ancak kendinden sonra gelen eklerle birleşir.

Sinemaya gidecek mi?

Sinemaya gidecek miyiz?


Fiillerde Olumsuz Soru: Fiil köküne -me/-ma çekim eki getirilerek anlam olumsuza dönüştürülür. Bu olumsuz fiile -mi soru eki getirilince olumsuz soru oluşturulur.

Erkenden yatmayı sevmez mi?



Örnek:

• Bu sıralar çok çalışıyorsun.
Bu cümledeki fiilin “olumsuz, soru biçimi” aşağıdakilerden hangisidir?
A) çalışıyor musun
B) çalışmayacak mı
C) çalışmıyor musun
D) çalışmadın mı

Cevap: C


Örnek:

• Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil geniş zamanın olumsuzuyla çekimlenmiştir?
A) Bundan sonra sana soru sormam.
B) Gözlüğüm kırıldığından etrafı net göremiyorum.
C) Leylekler baharda kuzeydeki yuvalarına göç eder.
D) O, toplantıya sizinle gitmeyecek.

Cevap: A

FİİL KONUSU DERS NOTLARI
Anlamlarına Göre Fiiller → İş, durum, oluş fiilleri
Yapılarına Göre Fiiller → Basit, türemiş, birleşik fiiller
Haber (Bildirme Kipleri)
Dilek (Tasarlama) Kipleri
Fiillerde Olumsuzluk ve Soru
Fiillerde Anlam (Zaman) Kayması
Ek Fiil
Ek Fiilin Görevleri
Ek Fiilin Cümleye Kattığı Anlamlar
Fiilimsiler
Özne-Yüklem İlişkisine Göre Fiil Çatısı
Nesne-Yüklem İlişkisine Göre Fiil Çatısı

© Telif Hakkı

Sitedeki dökümanlar yazılı izin olmadan kitap olarak bastırılamaz, herhangi bir internet sitesinde yayınlanamaz, paylaşılamaz. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır. Hüseyin Araslı'ya ait yayınlar 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununca telif hakkına tabidir. Öğretmen arkadaşlar öğrencilerine fotokopi yoluyla çoğaltıp dağıtabilirler.