İnsanın İradesi ve Kader

Cüz'î İrade: Allah tarafından insana verilen sınırlı seçme özgürlüğüne cüz'i irade denir. İnsan akıl sahibi olduğu için düşünce, söz ve davranışlarında özgürdür. İyi ile kötü, doğru ile yanlış arasında tercih yapabilir.
     Allah insanlara kutsal kitaplar ve peygamberler göndererek iyiyi-kötüyü, doğruyu-yanlışı bildirmiş, ancak seçme-tercih etme konusunda insanı özgür bırakmıştır. İnsan akıl ve irade sahibi bir varlık olarak bu yaptığı seçimlerden Allah katında sorumludur. Örneğin insan alkollü bir şekilde trafiğe çıkıp kaza yaparsa bu yaptığı tercihten Allah katında sorumludur. Bu kaderdir diyerek sorumluluktan kurtulamaz. www.huseyinarasli.com

"Ona iki yolu (iyiyi ve kötüyü) gösterdik." (Beled suresi, 10. ayet).

"Kim doğru yolu seçerse bunu ancak kendi iyiliği için seçmiş olur, kim de doğruluktan saparsa kendi zararına sapmış olur. Hiçbir günahkâr, başkasının günah yükünü üstlenmez. Biz bir peygamber göndermedikçe kimseye azap edecek değiliz." (İsrâ suresi, 15. ayet)

"Şüphesiz biz ona (doğru) yolu gösterdik. İster şükredici olsun, ister nankör." (İnsan suresi, 3. ayet)

"De ki: Hak Rabbinizdendir. Artık dileyen iman etsin, dileyen inkar etsin..." (Kehf suresi, 29. ayet)

     ➤ İnsanın tercih edebildiği ve bunun sonucunda sorumlu olduğu durumlar vardır. Örneğin; çalışmak, üretmek, hayırlı işler yapmak, güler yüzlü olmak, ibadet etmek veya bunların tersi...

     ➤ İnsanın tercih hakkı bulunmayan ve dolayısıyla sorumlu olmadığı durumlar ise şöyle örneklendirilebilir; anne-babasının kim olacağı, hangi milletten olacağı, ne zaman doğacağı, ne zaman öleceği, cinsiyetinin ne olacağı, göz renginin ne olacağı...

Küllî İrade: Allahü Teala'nın sınırsız dileme gücüdür. Allah'ın küllî iradesi her şeyi kuşatmıştır. O, bir şeyin olmasını dilediği zaman ona "ol" der, o da oluverir.


a) İnsanın Özgürlüğü ve Sorumluluğu:

• Bir insanın yaptığı davranışlardan, söylediği sözlerden Allah katında sorumlu olabilmesinin şartı akıl ve irade sahibi olmasıdır. Deliler ve çocuklar eylemlerinden sorumlu değildir.
www.huseyinarasli.com
     "Aklı olmayanın dini de yoktur" (hadis-i şerif)

• İnsanın sorumluluğu ise gücü ile sınırlıdır.

     "Allah hiç kimseye gücünün üstünde bir şey yüklemez." (Bakara suresi, 286. ayet)

• Allah insana peygamberler ve ilahi kitaplar aracılığıyla kılavuzluk yapmış ancak onu din seçiminde özgür bırakmıştır.

     "Dinde zorlama yoktur." (Bakara suresi, 256. ayet)

     "Şüphesiz biz ona (doğru) yolu gösterdik. İster şükredici olsun ister nankör." (İnsan suresi, 3. ayet)


b) İnsanın Çabası: Emek ve rızık

• Kendi emeğiyle çalışarak helal yoldan kazanmak ve bu vesile ile rızkını temin etmek dinimizde çok önemlidir. (Rızık: Allah'ın canlılara verdiği nimetler.) Dünya ve ahiret mutluluğuna erişmek için maddi ve manevi anlamda çaba harcamalıyız. www.huseyinarasli.com

"Gerçekten insan için kendi çalışmasının karşılığından başka bir şey yoktur." (Necm suresi, 39. ayet)

"Allah gökleri ve yeri yerli yerince yaratmıştır. Böylece herkes kazancına göre karşılık görür. Onlara haksızlık edilmez." (Câsiye suresi, 22. ayet)

• Yüce Rabb'imizin insanlara rehberlik yapmak ve doğruyu göstermek için gönderdiği peygamberler de geçimlerini sağlamak için emek harcamışlar, alın teri dökmüşler ve çalışmışlardır. Böylelikle çocuklarının, ailelerinin rızıklarını temin etmişlerdir.

Peygamberlerin meslekleri:

» Hz. Adem - çiftçilik
» Hz. Musa - çobanlık
» Hz. İdris - terzilik
» Hz. Davut - demircilik
» Hz. Muhammed - ticaret

• Dinimizde çalışmadan, emek harcamadan kötü yolla kazanç elde etmek (kumar, tefecilik vb) haram sayılmıştır. Dilencilik de bu şekildedir.

"Sizden herhangi birinizin sırtına bir bağ odun yüklenip satması, dilenmesinden daha hayırlıdır." Hz. Muhammed (s.a.v.)

• Allah rezzaktır, yani canlılara rızkı verendir. İnsana düşen rızkına ulaşmak için çaba göstermek ve helal yollara başvurmaktır.


c) Dünya Hayatının Sonu: Ecel ve ömür

• Her canlının sahip olduğu yaşam süresine ömür denir.

• Ömrün bittiği zamana da ecel denir.

• Hayat ve ölüm Allah'ın takdirindedir ve O'nun belirlediği ilahî düzen içerisinde sürüp gider.
www.huseyinarasli.com
"Allah'ın izni olmadan hiçbir kişi ölmez. (Ölüm) belirli bir süreye kadar ertelenmiştir." (Al-i İmran suresi, 145. ayet)

• Bütün varlıklarda olduğu gibi insan ömrü de bir gün sona erecektir. Ömür bitince ecel gelir ve ölüm olayı gerçekleşir. Böylelikle kişi Rabb'ine döner.

"Her canlı ölümü tadacaktır. Sonunda bize döndürüleceksiniz." (Ankebut suresi, 57. ayet)

• Uzayın ve içinde yer alan galaksilerin, yıldızların ve gezegenlerin de bir sonu vardır.

"...Her biri, belirlenmiş bir süreye kadar hareketlerini sürdürürler." (Fatır suresi, 13. ayet)

• Canlıların ömrünün ne zaman sona ereceğini ve kıyametin ne zaman kopacağını sadece Allah bilir.

"Kıyametin ne zaman kopacağı hakkında bilgi, ancak Allah'ın katındadır..." (Lokman suresi, 34. ayet)

• İnsan, dünyadaki hayatının bir gün sona ereceğini ve sonunda Allah'a döneceğini bilerek ömrünü iyi ve yararlı işler, salih ameller yaparak değerlendirmelidir. Çünkü Allah iman edip iyi işler yapanları ödüllendirecektir.

"Allah, inanıp iyi işler yapanları ödüllendirir. Onlar için büyük bir bağışlanma ve güzel bir rızık vardır." (Sebe suresi, 4. ayet)

KADER VE KAZA ÜNİTE TESTLERİ
Test-1 » Evrendeki Ölçü ve Düzen
Test-2 » Evrendeki Yasalar
Test-3 » İnsanın İradesi
Test-4 » Özgürlük ve Sorumluluk
Test-5 » Emek ve Rızık
Test-6 » Ecel ve Ömür
Test-7 » Tevekkül
Test-8 » Ayetel Kürsî