• Yahudilik ilahî bir din olup yeryüzünde yaşayan en eski dinlerden biridir. Yahudiliğe, Hz. Musa'ya (as) atıfla Musevilik de denir.
• Yahudilere göre Yahudiliğin tarihçesi Hz. İbrahim’e (as) ve onun oğlu Hz. İshak’a ve İshak’ın (as) oğlu Hz. Yakup’a (as) dayanır. (İslam Ansiklopedisinde Hz. Yakup için “İsrailoğullarının atası” denilmektedir.) Dinî açıdan ise Yahudilik başlangıcı Allah’ın (cc) Hz. Musa’ya (as) gönderdiği vahye dayanır.
• Hz. Musa (as) Mısır'da doğmuş, İsrailoğullarına peygamber olarak gönderilmiştir. Kur'an-ı Kerim'de en çok söz edilen peygamberlerden biridir. Yahudiler ayrıca Hz. Davut (as) ve Hz. Süleyman (as) dönemlerini en görkemli zamanları olarak anarlar.
• Bugün İsrail başta olmak üzere Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve bazı Avrupa ülkelerinde Yahudiler yaşamaktadır.
• Yahudilikte Tanrı’nın adı Yehova'dır. Yahudiler Tanrı’nın var ve bir olduğuna, her şeyi yarattığına inanırlar. Ayrıca İsrailoğullarının seçilmiş millet olarak yaratıldığını kabul ederler. Tanrı Yehova'nın adını gereksiz yere ağızlarına almazlar, resmini ya da heykelini yapmazlar.
• Yahudiliğin inanç esasları kutsal metinlerinde sistemli bir şekilde ele alınmamıştır. Yahudiliğin kutsal metinleri olan Tanah’ta Tanrı’ya imandan bahsedilirken melek, ahiret, kader vb. inanç esasları açık bir şekilde ifade edilmemiştir.
• Yahudilikte peygamberlik inancı vardır. Yahudiler, peygamberlerin insanlara doğru yolu göstermek için vahiy aldıklarına inanırlar. Yahudilikte ilk peygamber Hz. İbrahim (as) olarak kabul edilir. Hz. Musa’nın (as) Yahudilikte çok önemli bir yeri vardır ve Yahudiler Hz. Musa’yı (as) peygamberlerin en büyüğü olarak kabul ederler. Hz. Musa’ya (as) Yahudiliğin kutsal kitabı kabul edilen Tevrat (Tora) indirilmiştir. Ayrıca Hz. Musa (as) Yahudileri Mısır’da firavunun zulmünden kurtarmıştır.
www.huseyinarasli.com
• Yahudi inancının temelini On Emir ilkeleri oluşturur. Bu ilkeler;
1. Seni Mısır diyarından, esirlik evinden çıkaran Allah benim. Karşımda başka tanrıların olmayacaktır.
2. Kendin için oyma put yapmayacaksın ve bunlara tapmayacaksın.
3. Benim adımı boş yere ağzına almayacaksın.
4. Cumartesi gününü daima anımsayıp onu kutsal sayacaksın.
5. Babana ve annene saygı göstereceksin.
6. Öldürmeyeceksin.
7. Zina etmeyeceksin.
8. Çalmayacaksın.
9. Yalancı şahitlikte bulunmayacaksın.
10. Hiç kimsenin evine, barkına, malına göz dikmeyeceksin.
• Yahudiliğin kutsal kitabı Tanah'tır. Tanah, Eski Ahit (Ahd-i Atik) olarak da bilinir. Tanah üç bölümden oluşur.
» Tora (Tevrat): Beş bölümden oluşur; Tekvin, Çıkış, Levililer, Sayılar, Tesniye.
» Neviim (Peygamberler): Peygamberlerden söz eder.
www.huseyinarasli.com
» Ketuvim (Kitaplar): Belgesel, şiirsel ve tarihsel bölümlerden oluşur. Mezmurlar (Zebur) bu kitabın içinde yer alır.
• Yahudilikte erkekler on üç yaşını doldurduktan sonra ritüellerden (ibadetlerden) sorumludurlar ve bu ritüeller esnasında başlarına “kippa” denilen şapkayı takmak zorundadırlar. Kadınlar ise bu ritüelleri yapmakla sorumlu değildirler. Kadınlar eğer bu ritüelleri takip etmek istiyorlarsa başlarını örtmek zorundadırlar.
• Yahudilikte ibadet günlük ve haftalık olarak yapılır. Günlük ibadet sabah, ikindi ve akşam olmak üzere üç vakit yapılır. Haftalık ibadet ise Şabat (cumartesi) günü Sinagog ya da Havra’ya gidilerek topluca yapılır. Ritüeller esnasında kutsal metinlerden bölümler okunur, dua edilir. Yahudi inancında cumartesi kutsal gündür. O gün hiçbir iş yapılmaz, sadece ibadet edilir.
• “Sinagog (Havra), Süleyman Mabedi ve Ağlama Duvarı” Yahudilerin kutsal mekânlarıdır. Ayrıca Yahudilikte din adamları haham olarak adlandırılır.
Sinagog: Yahudiliğin ibadet yerlerine sinagog veya havra denir. Kudüs’teki mabet yıkıldıktan sonra Yahudiler ritüel (ibadet) olarak sinagog denilen dinî mekânları kullanmaya başlamışlardır. Sinagog Türkiye’de “havra” olarak bilinir.
Süleyman Mabedi: Hz. Süleyman (as) tarafından yaptırıldığına inanılan ve Kudüs’te bulunan mabettir. Bu mabedi Hz. Davud (as) yaptırmayı düşünmüş ancak inşası oğlu Hz. Süleyman’a (as) nasip olmuştur. Yapımı yedi yılda tamamlanmıştır. Babillilerin Kudüs’ü işgali sırasında yağmalanan ve yakılan mabet yeniden yapılmıştır. Milattan sonra 70 yılında Kudüs’ün Romalılar tarafından kuşatılması sırasında tekrar yakılıp yıkılmıştır.
Ağlama Duvarı: Süleyman Mabedi’nin batı duvarıdır. Bu duvar, Romalılar tarafından tahrip edilen Süleyman Mabedi’nin ayakta kalan kısmı olarak Yahudilikte kutsal bir mekân sayılır. Burası Yahudiler için önemli bir ibadet ve dua alanıdır.
• Yahudilerin dini ve milli sembolleri Yedi Kollu Şamdan (Menora) ile iki üçgenden meydana gelmiş, altı köşeli yıldız olan Kral David (Hz. Davud as) mührüdür. Yahudilikte erkekler sabah ritüellerinde omuzlarına “tallit” denilen bir şal atarlar.