Din Kültürü 8. Sınıf 2. Ünite Zekat ve Sadaka Özet

İslam'da Paylaşma ve Yardımlaşmanın Önemi

İslam dini insanların yardımlaşma ve dayanışma içinde yaşamalarını ister. İslam'ın ilk dönemlerinde müşriklerin baskı ve eziyetleri sonucunda Medine'ye hicret etmek zorunda kalan Mekkeli Müslümanlara sahip çıkan, onlarla maddi-manevi bütün imkanlarını paylaşan Medineli Müslümanlar, bu durum için çok güzel örnek teşkil ederler. Bu yüzden onlara "yardım edenler" anlamında "ensar" denilmiştir.


Zekat İbadeti

• Zekatın kelime anlamı → Artma, çoğalma, arınma, temizlenme, bereket.

• Zekatın terim anlamı → Zengin Müslümanların yılda bir kez malının veya parasının belli bir miktarını Allah rızası için ihtiyaç sahiplerine vermeleridir.

• Zekat farz bir ibadettir.

• Hicretten iki yıl sonra Medine'de farz kılınmıştır.

• Zekatın amacı → Allah'ın emrini yerine getirmek, toplumsal yardımlaşmayı yaygınlaştırmak ve yoksulları korumak.


İnfak: Sözlükte harcama yapmak anlamına gelen infak, müslümanın Allah’ın (c.c.) rızasını kazanmak için sahip olduğu mallardan harcama yapması, bağışta bulunmasıdır.


Zekatı kim verir Nelerden verir Ne kadar verir Kimlere vermelidir
Müslüman


Akıl sağlığı yerinde


Ergenlik çağına girmiş


Zengin
Altın-gümüş-para
Ticaret malları
Koyun-keçi
1/40 Yoksullara

Düşkünlere

Borçlulara

Yolda kalmış olanlara

Kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlara

Özgürlüğüne kavuşacak olan kölelere

Allah yolunda cihad edenlere

Zekat memurlarına
Sığır-manda 1/30
Deve Her beş deve için bir koyun ya da keçi
Toprak ürünleri Sulanmayan → 1/10
Sulanan → 1/20
Madenler 1/5


NOT: Küçükbaş ve büyükbaş hayvanların zekat oranları ile ilgili ayrıntı aşağıdadır.

Koyun - Keçi: 40’tan 120’ye kadar bir koyun, 121’den 200’e kadar iki koyun, 201'den 400'e kadar 3 koyun zekat olarak verilir. 400 için 4 koyun, sonrasında ise her 100 koyun için birer tane artar. Keçinin zekatı da koyundaki gibidir.

Sığır - Manda: 30’dan 40’a kadar bir tane 2 yaşında buzağı, 41’den 59’a kadar bir tane 3 yaşına basmış buzağı.


Nisab Miktarı: Bir kişinin bir yıllık gelirinden yeme, içme, barınma, giyinme, eğitim, sağlık gibi temel ihtiyaçlarını ve varsa borçlarını karşılayacak miktarı çıkardıktan sonra elinde 81 gram altın (bazı kitaplarda 85 veya 80 olarak geçer) veya buna eş değer mal ya da para kalırsa bu miktara nisab miktarı denir. Bu durumdaki kişi elindeki nisab miktarı malın zekatını vermekle yükümlüdür.


Zekat Kimlere Verilmez → Kişi bakmakla yükümlü olduğu yakınlarına zekat veremez. Bunlar; eş, çocuk, torun, anne, baba, büyükanne, büyükbabasıdır. Zenginlere de zekat verilmez.


Sadaka İbadeti

Bir kişinin kendi isteğiyle ve sadece Allah rızası için yaptığı maddi-manevi her türlü yardıma ve iyiliğe sadaka denir. Sadaka vermek sünnettir. Sadakanın miktarı ve zamanı yoktur. Sadaka vermek için zenginlik şartı yoktur. Bu yönüyle sadaka zekattan daha kapsamlı bir yardım şeklidir. Sadaka maddi olarak verilebildiği gibi, manevi olarak da yerine getirilebilir. Güzel söz söylemek, selam vermek, başkası için hayır dua etmek, güler yüzlü olmak, hasta ziyareti vb davranışlar manevi sadakaya örnektir.

Sadaka-i Câriye: Kişiye hem yaşamında, hem de vefatından sonra sevap kazandırmaya devam eden sadaka türüdür. Örneğin; herkesin faydalanabileceği cami, okul, çeşme, hastane vb hayır kurumları yaptırmak, meyvesinden herkesin yiyebileceği ağaç dikmek...

Fıtır Sadakası (fitre): Fıtır sözlükte; yaratılış, Ramazan’ın sona ermesi ve iftar vakti orucun açılması gibi anlamlara gelmektedir. Fıtır sadakası Ramazan ayında bayramdan önce verilmesi gereken bir sadakadır. Zengin olan her Müslümanın vermesi vaciptir.

Vakıf: İslam’a göre helal kabul edilen mallardan faydalanma hakkını Allah’ın (c.c.) rızasını umarak toplumun kullanımına veren hayır kurumudur.


Hz. Şuayb (a.s.)

Şuayb aleyhisselam Medyen ve Eyke ahâlisine gönderilen peygamberdir. İbrahim aleyhisselamın neslindendir. Musa aleyhisselamın kayınpederidir. Putlara tapan, alışverişte doğru ve dürüst davranmayan Medyen ve Eyke halkını doğru yola davet etti. Onlara Yüce Allah'ın emirlerini tebliğ etti ve onlara nasîhatlerde bulunup Allahü teâlâya şirk koşmamalarını, yalnızca O’na ibâdet etmelerini, alışverişte, ölçü ve tartıda haksızlık ve hîle yapmamalarını, yeryüzünde bozgunculuk yapmamalarını söyledi. Ancak onlar yanlışlarında ısrar edince Yüce Allah onları şiddetli bir azapla helak etti. Bu olaydan sonra Hz. Şuayb (a.s.) ve ona inananlar bazı kaynaklara göre Mekke'ye yerleştiler. Hz. Şuayb (a.s.) Yüce Allah'ın emirlerini kavmine tebliğ ederken kullandığı tatlı üslup ve güzel anlatımından dolayı "Hatibül Enbiya (Peygamberlerin en güzel konuşanı)" olarak adlandırılmıştır.


Maun Suresi ve Anlamı

Bismillahirrahmanirrahim
Eraeytellezî yükezzibü biddîn. Fezâlikellezî yedu'ulyetîm. Velâ yehuddü alâ taâmil miskîn. Feveylün lil musallîn. Ellezîne hüm an salâtihim sâhûn. Ellezîne hüm yürâûne ve yemneun elmâûn.

Anlamı: Gördün mü o hesap gününü yalanlayanı! İşte o yetimi itip kakan, yoksula yedirmeyi özendirmeyen kimsedir. Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki, onlar namazlarını ciddiye almazlar. Onlar (namazlarıyla) gösteriş yaparlar. Ufacık bir yardıma bile engel olurlar.

NOT: Bu okuduğunuz yayın, Zekat ve Sadaka ünitesinin kısa bir özetidir. Kavram ve kazanım odaklı daha ayrıntılı ders notları için buraya tıklayın.