Din Kültürü 8. Sınıf 1. Ünite Kader İnancı (Özet)

Kader ve Kaza

Kader: Sözlükte ölçü, miktar anlamlarına gelen kader, terim olarak Allah'ın evrende olacak olan her şeyi belli bir ölçü, düzen ve uyum içerisinde önceden programlamasına denir.

Kaza: Allah tarafından önceden planlanan bu olayların zamanı gelince programa uygun olarak gerçekleşmesine kaza denir.

Örneğin; Bir insanın ne zaman doğacağının Allah tarafından önceden planlanması kader, zamanı gelince o kişinin doğması kazadır.

Allah kainatta yer alan her şeyi bir plan, ölçü ve uyum içerisinde yaratmıştır. Bu ölçülü yaratılışın örneklerini hayatımızın ve yaşadığımız kainatın her alanında görmek mümkündür. Bu yaratılışta hiçbir düzensizlik ve dengesizlik görülmez. Dengeyi bozan insanlardır.


Evrendeki Yasalar

Fiziksel yasalar: Madde ve enerjinin oluşumu, değişimi, yapısı, hareketi ve maddeler arası ilişkiler ile ilgili prensiplerdir. Fiziksel yasalar deneye, gözleme ve araştırmaya dayalı olduğu için evrensel ve değişmez bir niteliğe sahiptir.

Biyolojik yasalar: Canlıların yapısı, beslenmesi, korunması, gelişmesi ve üremesiyle ilgili yasalardır. Allah, canlıların yaratılışını ve yaşamlarını biyolojik yasalara bağlamıştır.

Toplumsal yasalar: Toplumsal olaylar arasında var olan sebep-sonuç ilişkisini gösteren yasalardır. Toplumsal yasalar ayrıca insanlar arasındaki ilişkileri ve etkileşimi ele alır.


İnsanın İradesi ve Kader

Küllî İrade: Allahü Teala'nın sınırsız dileme gücüdür. Allah'ın küllî iradesi her şeyi kuşatmıştır. O, bir şeyin olmasını dilediği zaman ona "ol" der, o da oluverir.

Cüz'î İrade: Allah tarafından insana verilen sınırlı seçme özgürlüğüne cüz'i irade denir. İnsan akıl sahibi olduğu için düşünce, söz ve davranışlarında özgürdür. İyi ile kötü, doğru ile yanlış arasında tercih yapabilir.

İnsan, akıl ve irade sahibi bir varlık olduğu için davranışlarından Allah'a karşı sorumludur. Allah insanlara kutsal kitaplar ve peygamberler göndererek iyiyi kötüyü, doğruyu yanlışı bildirmiş ancak seçme konusunda insanı özgür bırakmıştır. İnsan akıl ve irade sahibi bir varlık olarak bu yaptığı seçimlerden Allah katında sorumludur.

Bir insanın yaptığı davranışlardan, söylediği sözlerden Allah katında sorumlu olabilmesinin şartı akıl ve irade sahibi olmasıdır. Deliler ve çocuklar eylemlerinden sorumlu değildir. Ayrıca insanın sorumluluğu ise gücü ile sınırlıdır.

İnsanın tercih edebildiği ve bunun sonucunda sorumlu olduğu durumlar vardır. Örneğin; çalışmak, üretmek, hayırlı işler yapmak, güler yüzlü olmak, ibadet etmek veya bunların tersi...

İnsanın tercih hakkı bulunmayan ve dolayısıyla sorumlu olmadığı durumlar ise şöyle örneklendirilebilir; anne-babasının kim olacağı, hangi milletten olacağı, ne zaman doğacağı, ne zaman öleceği, cinsiyetinin ne olacağı, göz renginin ne olacağı...


Kaderle İlgili Kavramlar

Ecel ve Ömür: Her canlının sahip olduğu yaşam süresine ömür denir. Ömrün bittiği zamana da ecel denir. Hayat ve ölüm Allah'ın takdirindedir ve O'nun belirlediği ilahî düzen içerisinde sürüp gider.

Hayır ve Şer: Hayır kelimesi "iyi ve faydalı iş", şer kelimesi ise "kötü iş" anlamındadır. Hayır ve şer işlemek insanın kendi elindedir. Allah bu fiilleri insanın isteği doğrultusunda yaratır. Ancak hayrı talep etmenin karşılığı olarak ödül, şerri talep etmenin karşılığı olarak da ceza vereceğini bildirmiştir.

Rızık: Allah'ın bütün canlılara verdiği maddi ve manevi nimetlere rızık denir. Allah yeryüzünün ve hatta evrenin nimetlerini insanın emrine vermiş, herkesin rızkını yaratmıştır. Ancak bu nimetlere ve rızkımıza ulaşmak için çalışıp çabalamamız gerekmektedir. www.huseyinarasli.com

Tevekkül: İnsanın bir işte başarıya ulaşabilmek için elinden gelen bütün gayreti gösterdikten sonra işin sonucunu, yani başarıyı Allah'tan beklemesidir. Müslüman Allah'a güvenmeli, O'na tevekkül etmelidir. Ama önce gereken bütün hazırlıkları yapmalı, elinden gelen gayreti göstermelidir.


Hz. Musa (a.s.)

Hz. Musa (a.s.) İsrailoğullarına gönderilen peygamberlerden biridir ve soyu Hz. İbrahim'e (a.s.) dayanır. Hz. Musa'ya (a.s.) Allah'ın kendisiyle konuştuğu kişi anlamında "kelimullah" denir. Mısır firavununun sarayında büyümüş, burada gençliğe ve yetişkinliğe adım atmıştır. Olgunluk çağına ulaşınca kendisine Yüce Allah tarafından ilim ve hikmet verildi. Yaklaşık 8 yıl Medyen'de kaldı. Burada Hz. Şuayb'ın (a.s.) kızı ile evlendi. Daha sonra kendisine peygamberlik verildi. Kardeşi Hz. Harun (a.s.) da ona yardımcı olarak görevlendirildi. Medyen'den Mısır'a giderek Mısır firavununu ve Mısır halkını Yüce Allah'ın dinine davet etti. Onlara birçok mucizeler gösterdi. Ancak onun peygamberliğini kabul etmediler ve onu öldürmeye karar verdiler. Hz. Musa (a.s.) ve İsrailoğulları, Allah'ın emri gereği Mısır'dan Kenan diyarına giderken Firavun onları öldürmek için ordusu ile birlikte peşlerinden gitti. Onlara Kızıldeniz kenarında yetişti. Yüce Allah'ın yardımıyla Hz. Musa (a.s.) ve mü'minler firavun ve ordusunun elinden kurtuldular. Firavun ise ordusu ile birlikte Kızıldeniz'de boğuldu. Daha sonra Hz. Musa'ya (a.s.) Sına Dağı'nda Tevrat kitabı indirildi. Hz. Musa (a.s.), Allah'tan gelen kuralları kavmine tebliğ etti ve onları Allah'a inanıp ibadet etmeye çağırdı.


Ayetel Kürsi ve Anlamı

Bismillahirrahmanirrahim
Allahü lâ ilâhe illâ hüvel hayyül kayyûm.
Lâ te'huzühû sinetün ve lâ nevm.
Lehû mâ fissemâvâti ve mâ fil ard.
Men zellezî yeşfeu indehû illâ bi iznih.
Ya'lemü mâ beyne eydîhim ve mâ halfehüm.
Ve lâ yuhîtûne bi şey'in min ilmihî illâ bimâ şâe.
Vesia kürsiyyühüs semâvâti vel ard.
Ve lâ yeûdühü hıfzuhümâ.
Ve hüvel aliyyül azîm.

Anlamı: Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur. O daima diridir, bütün varlığın idaresini yürütendir. Onu ne uyuklama tutar, ne de uyku. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur. İzni olmadan huzurunda şefaat edecek olan kimdir? O, kullarının önlerinde ve arkalarında ne varsa hepsini bilir. Onlar ise O'nun dilediği kadarından başka ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. O'nun sonsuz kudreti gökleri ve yeri kaplar. Onları görüp gözetmek O'na ağır gelmez. Gerçekten yüce ve büyük olan yalnızca O'dur.

NOT: Bu okuduğunuz yayın, Kader İnancı ünitesinin kısa bir özetidir. Kavram ve kazanım odaklı daha ayrıntılı ders notları için buraya tıklayın.